ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਢੇਰੀ Mitti Di Dheri

रास्तों के आगाज Raaston ke Agaaz

दर्द के तुफान Dard Ke Tufaan

अभी बहुत दर्द बाकी है
अभी से रोने लगे तो
दर्द को छुपायेंगे कैसे,
मौसमी तुफान है
हम भी देखेंगे,
मातम का पहरा वो
अभी से हमारे नाम पर
बिठायेंगे कैसे?

आजकल फिज़ाओं में
मायूसीयत कुछ ज्यादा है,
कोई बात नहीं!
हमें भी इन्हें धोखा देने में
आजकल मज़ा आ रहा है,

काले रंग में एक
सकून रहता है,
कोई डराने आये
तो अंधेरों में डरेंगे कैसे?
अक्सर ये जगमग करते दिन
ही हमें डरा देते हैं
अंधेरी यादों में इतना हर कहाँ?

सुगम बडियाल🌼

तेरा खयाल Tera Khayal

ਮੇਰੇ ਖਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਰੂਬਰੂ ਤੇਰੇ ਹੁੰਦੇ ਸੰਗ ਲੱਗਦੀ ਏ
ਕੀ ਇੱਦਾਂ ਨੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ 'ਆਪਾਂ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ
ਅਣਜਾਣ ਹੀ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੀ
ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਈਏ?'

ਸੁਗਮ ਬਡਿਆਲ



मेरे ख्यालों को रूबरू तेरे होने से शर्म आती है
क्या ऐसा नहीं हो सकता 'हम सभी बातों को
अजनबी ही छोड़ और ही दुनिया भर की
बातों से ये समां बांध दें'?

सुगम बडियाल

ਕਾਸੀਦ Qaseed

ਕੋਈ ਕਾਸੀਦ ਮੇਰਾ ਪਤਾ ਲੈ ਜਾਵੇ,
ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਅੱਲਾ ਨੂੰ ਦੇਵੇ,
ਆਪਣੇ ਦੁਖੜਿਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ,
ਲਿਖ ਭੇਜੀ ਏ,
ਕਹੀਂ...
ਉਸਨੂੰ ਥੋੜਾ ਸਮਾਂ ਲੈ ਕੇ,
ਇਸ ਉੱਤੇ ਵੀ ਗੋਰ ਕਰੀਂ,


ਸੁਗਮ ਬਡਿਆਲ🌼

ਜ਼ਿੰਦਗੀ: ਦੋ ਪਹਿਲੂ Zindagi: Do Pehlu

ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਕ ਮੰਜਿਲਾਂ ਨਾਲ ਹੀ
ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਨੇ,
ਜਾਣਦਿਆਂ ਪਛਾਣਦਿਆਂ ਰਾਹਾਂ ਦੇ
ਸਫ਼ਰ ਕੁਝ ਖਾਸ ਨਹੀ,
ਬੁੱਲੀਆਂ ਦੇ ਹਾਸਿਆਂ ਦੀ
ਦੰਦਾਂ ਵਗੈਰ ਤਾਂ ਪਛਾਣ ਨਾ,
ਜੇ ਰੁੱਤ ਇੱਕੋਂ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਮੌਸਮਾਂ ਦੇ ਵੀ
ਸੁਹਾਵਣੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੁੰਦੇ ਵਾਰ ਨਾ,
ਮਿਲਦਿਆਂ ਵਿਛੜਦਿਆਂ ਦਾ
ਅਰਥ ਨਾ ਹੁੰਦਾ,
ਜੇ ਦੋ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੰਗਮ ਨਾ
ਦੋ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਏ
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਖੁਦਾ ਤੇਰੇ ਦੀ ਮੌਜ
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਪੱਤੇ ਦੀ ਵੀ ਖੌਜ ਨਾ,


ਸੁਗਮ ਬਡਿਆਲ

यादें Yaadein

दिल की ज़रूरत हैं
यादों के झरोखों को साफ रखना
ऐ दिमाग तूझे पता है ना
कुछ यादें दवा है हमारी
ज़िन्दगी की कुछ खांमीयों को
सुधारने करने के लिए,


सुगम बडियाल

ਮੌਸਮਾਂ ਦੀ ਉਮਰ Mosam Di Umar

ਜਿਵੇਂ ਮੌਸਮ ਦੇ ਬਦਲ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਈ ਉਮਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ
ਪਤੰਗਿਆਂ ਦੇ ਮਰ ਜਾਣ ਲਈ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੁੰਦੀ,

ਕਿਹੜਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਲਗਾਇਆਂ ਬੂੱਟੇ ਫੁੱਟ ਪੈਂਦੇ ਨੇ
ਕੁਝ ਦੀ ਤਾਂ ਉਮੀਦ ਵੀ ਆਪ ਅਤੇ ਬਰਬਾਦ ਵੀ ਆਪ ਹੁੰਦੇ,

ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਜਿਹੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ
ਇੱਕੋ ਹੀ ਕੁਝ ਆਬਾਦ ਹੁੰਦੇ ਕੁਝ ਬਰਬਾਦ ਹੁੰਦੇ ਨੇ,

ਕੌਣ ਜੀਵੇ ਕੌਣ ਮਰੇ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ
ਹਰ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਹੋਏ,

ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲਾਡ ਪਿਆਰ ਬਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਨੇ
ਸੁਣਿਆ! ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤਾਂ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੇ,

ਕਿਤੇ ਵਿਲਕਦੀ ਰੂਹ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਸਿਰਫ਼ ਰੋਟੀ ਏ
ਤੇ ਕਿਤੇ ਰੱਜਿਆਂ ਵੀ ਮੈਂ ਲੋਕੀ ਭੁੱਖੇ ਨੱਚਦੇ ਵੇਖੇ,

ਉੱਚੇ ਮਕਾਨ ਫਿੱਕੇ ਪਕਵਾਨ ਬੇਸੁਆਦ ਜਿਹੇ ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਜਿਵੇਂ
ਕੁਝ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ, ਰੋਅਬ ਝਾੜਦੇ ਅੱਜ ਕੱਲ ਕਿੱਸੇ ਆਮ ਜਿਹੇ,

ਜਿਵੇਂ ਮੁੱਦਤਾਂ ਗੁਲਾਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਦੀਆਂ
ਉਂਝ ਮੈਂ ਵੀ ਨੱਚ ਹੀ ਰਹੀ ਹਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਚਾਪ ਉੱਤੇ,

ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਸਮ ਦੇ ਬਦਲ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਈ ਉਮਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, 

ਸੁਗਮ ਬਡਿਆਲ

अंधेरे Andhere

अंधेरे में रह जाने की ख्वाहिश है कुछ देर की हमारी,
बहुत दिनों से रोशनी से नाराज़ परेशान हैं आंखें हमारी,

वैसे तो गलती किसी की भी नहीं न हमारी न तम्हारी,
लेकिन चलो अंधेरे के बहाने ही सही,
ठोकर का इलज़ाम अंधेरे पे डाल देंगे


सुगम बडियाल

ਝਨਾਂ ਦਰਿਆ Jhanaa darya

ਮੈਂ ਝਨਾਂ ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸੀ

ਨਾ ਬੁੱਕਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਖੜਦੀ ਸੀ,

ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਹਜੁੰਬੜਦਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ

ਜਿਵੇਂ ਝਨਾਂ ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸੀ,

ਮੇਰਾ ਵੀ ਦਿਲ ਕਲੋਲਾਂ ਕਰਦਾ ਸੀ

ਸੁਣ ਬਾਤਾਂ ਹਾਣ ਦੀਆਂ ਦੀ ਅੱਲੜ੍ਹ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀਆਂ,

ਕੁਝ ਰਾਜ਼ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਗਹਿਰੇ ਸੀ

ਜਿਵੇਂ ਪਤਾ ਨੀਂ ਝਨਾਂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪੈੜੇ ਸੀ,

ਆਪਾਂ ਚਾਨਣ ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਹਾਣੀ ਸੀ

ਜਿਵੇਂ ਝਨਾਂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਣੀ ਸੀ,

ਮੈਂ ਜਾਣਾਂ ਨਾ ਬਾਤਾਂ ਇਸ਼ਕ ਮੁਸ਼ਕ ਦੀਆਂ

ਜਿਵੇਂ ਕੌਣ ਝਨਾਂ ਦਰਿਆ ਦਾ ਸਾਈਂ ਨੀਂ,

ਮੌਤ ਮੁਕੱਦਰਾਂ ਦੀ ਹਾਣੀ ਸੀ

'ਸੋਹਣੀਏ' ਜਿਵੇਂ ਝਨਾਂ ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਣੀ ਨੀ,

ਚੱਲ ਕਦੇ ਫ਼ੇਰ ਮਿਲਾਂਗੇ ਕਦੇ

ਕਿਸੇ ਪਾਕ ਮੁਹਬੱਤਾਂ ਦੇ ਮੇਲੇ ਨੀ,

ਜਿਵੇਂ ਮਿਲ ਜਾਵਣ ਲੱਖਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੀ,

ਜਾਂ ਫ਼ੇਰ ਵੰਡੇ ਜਾਣਗੇ ਸਾਡੇ ਇਸ਼ਕ,

ਜਿਵੇਂ ਝਨਾਂ ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸੀ,

ਸੁਗਮ ਬਡਿਅਾਲ 🌸

ਇੱਕ ਕਿਰਦਾਰ Ikk Kirdaar

ਇੱਕ ਕਿਰਦਾਰ ਹਾਂ
ਤੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਮੈਂ,
ਆਮ ਜਿਹੀ ਸੀਟ ਤੇ
ਬਿਠਾ ਖਾਸ ਜਿਹੀ
ਸਖਸ਼ੀਅਤ ਬੁਣਨ ਦੀ
ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ,

ਪਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ
ਜਾਣ ਬੂਝ ਕੇ
ਕਿਰਦਾਰ ਮੇਰੇ ਨੂੰ,
ਸਭ ਪਾਸੋਂ ਉਧੇੜ ਕੇ
ਸਿਉਂ ਰਿਹਾ ਏਂ ਤੂੰ,

ਜਾਂ ਆਪ ਉਲਝ ਗਿਆ ਏਂ
ਤੰਦਾਂ ਮੇਰੀਆਂ 'ਚ,
ਕਿਰਦਾਰ ਮੇਰੇ ਨੂੰ
ਕਠਪੁਤਲੀ ਬਣਾ
ਲਿਖਦਾ ਲਿਖਦਾ,

ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ
ਅਤੇ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ
ਮਨਾਇਆ, ਪਰ ਤੂੰ
ਰੱਬਾ ਆਪਣਾ ਫਰਜ਼
ਮੇਰੇ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆ ਜਾਣ ਤੇ
ਕਿਉਂ ਨਿਭਾਇਆ,

ਜਦੋਂ ਭੁੱਲ ਗਏ ਸਨ ਸਭ
ਨਾਂ ਮੇਰਾ ਤੇਰੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚੋਂ,
ਮੌਤ ਮੇਰੀ ਹਮਾਇਤੀ ਨਹੀਂ,
ਅੱਜ ਤੀਕ ਮੋੜ ਕੇ ਨੀਂ
ਲਿਆਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ,
ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਏ...

ਇੱਕ ਕਿਰਦਾਰ ਹਾਂ
ਤੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਮੈਂ,
ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਏ...
ਕੁਝ ਖਾਸ ਦਿਨ ਦੀ ਤਾਂ
ਮੁਹਲਤ ਦੇ ਕੇ ਜਾ

ਸਫ਼ਰ ਮੁੱਕ ਜਾਣਾ ਮੇਰਾ,
ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਏ...

ਸੁਗਮ ਬਡਿਆਲ 🌼

Raat Di Dehleez ਰਾਤ ਦੀ ਦਹਿਲੀਜ਼

ਰਾਤ ਦੀ ਦਹਲੀਜ਼ ਉੱਤੇ

ਮੈਂ ਇੱਕ ਦੀਵਾ ਵਾਲ਼ਿਆ ਸੀ,

ਚਾਨਣ ਦੀ ਉਮੀਦ 'ਚ

ਅੱਜ ਰਾਤੀਂ ਵੀ ਹੰਝੂਆਂ ਦਾ

ਦਰਿਆ ਬੇਕਾਬੂ ਹੁੰਦਾ

ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ,

ਮੋਹਤਬਰ ਚੰਨ ਨੂੰ ਵੀ

ਫ਼ੇਰ ਲਲਕਾਰਿਆ ਸੀ,

ਸਵੇਰ ਦੇ ਹੋਣ ਤੱਕ

ਰਾਤ ਦੀ ਦਹਲੀਜ਼ ਉੱਤੇ

ਮੈਂ ਇੱਕ ਦੀਵਾ ਵਾਲ਼ਿਆ ਸੀ,

Sugam Badyal

ਰੱਬ ਦੀ ਕੈਲਕੁਲੇਸ਼ਨਾਂ Rabb Di Calculation

ਕਹਿੰਦੇ ਕਥਨੀ ਤੇ ਕਰਨੀ ਚ ਉਨਾਂ ਹੀ ਫ਼ਰਕ ਹੁੰਦਾ, ਜਿੰਨਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੋ ਸਿਰਿਆਂ ਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਵੀ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਪਰ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਦੋ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕੜੀਆਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ - ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਪੁੱਲ਼।

"ਰੱਬ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਏ ਤੇਰੀ ਕਰਾਮਾਤਾਂ 'ਚ, ਕਿ ਸਭ ਭਲੀ ਕਰੇਗਾ, ਰੱਬਾ ਕਦੇ ਤਿੜਕਣ ਨਾ ਦੇਂਈ ਇਸ ਉਮੀਦ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਲਾਈ ਹੋਈ ਏ। ਬਹੁਤ ਵਕਤ ਲੱਗਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਘੇਰਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਮੀਚ ਕੇ ਤੇਰੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਡੋਰ ਛੱਡਕੇ ਬੇਫਿਕਰ ਬੈਠੀ ਹਾਂ। ਬਸ! ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕੈਲਕੁਲੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ।" ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦਿਲ ਚ ਕਹਿੰਦੀ ਆ। 

ਕਹਿੰਦੇ ਰੱਜੇ ਘਰ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਆ ਬੈਠਦੇ ਸਲਾਮਾਂ ਮਾਰਦੇ ਨੇ, ਪਰ ਮੱਤ ਭੁੱਖਿਆਂ ਆਲ਼ੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਆ। ਇੱਕ ਬੁਰਕੀ ਦੀ ਭੁੱਖ ਰਹਿ ਜਾਂਦਿਆਂ ਵੀ ਦੂਜੀ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਪੋਟਿਆਂ 'ਚ ਦਬੋਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਮੁਹਰੇ ਕੋਈ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਬੇਹਾਲ ਹੋਈ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਐਸਾ ਵੀ ਕਾਹਦਾ ਮੰਗਣਾ ਕਿ ਪੱਲਾ ਚੁੱਕੋ ਅਤੇ ਢਿੱਡ ਨੰਗਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।

ਮਿਹਨਤ ਜ਼ਾਇਆ ਚਲੀ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਹਰ ਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਬੈਠਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਗ ਲੱਗ ਜਾਵਣ, ਇਹ ਵੀ ਰਾਜ ਦੀ ਗੱਲ ਏ। ਕਹਿੰਦੇ ਬਿਨਾ ਰੋਇਆਂ ਤਾਂ ਮਾਂ ਵੀ ਦੁੱਧ ਨੀ ਦਿੰਦੀ, ਤੇ ਫ਼ੇਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਿਵੇਂ ਬਿਨਾਂ ਮਿਹਨਤ ਮਿਲ ਸਕਦਾ। ਹਿਸਾਬ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰਾਜ ਪੋਸਟ ਪੇਡ ਵਾਂਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀ ਪੇਡ ਵਾਂਗ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਤਾਂ ਚੁਕਤਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਿਸਾਬ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਤਾਂ ਅਕਾਊਂਟ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰਿਹਾ।

ਤਾਂ ਗੱਲ ਇੰਨੀ ਕੁ ਸੀ ਕਿ ਰੱਬ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਫ਼ਿਰ ਕਿਉਂ ਕਿਸੇ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਅੱਡ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਬ ਬਣਾ ਦਿਆਂ।

ਅਧਿਆਪਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਜਿਉਂਣ ਲਈ ਹਰ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜੁਆਬ ਲਿਖ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਹਾਂ! ਤਰੀਕਾ ਸਿਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੀ ਬਾਣੀ ਹੈ :
ਪਾਇ ਲਗਉ, ਮੋਹਿ ਕਰਉ ਬੇਨਤੀ; ਕੋਊ ‘ਸੰਤੁ’ ਮਿਲੈ ਬਡਭਾਗੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ (ਮਹਲਾ ੫/੨੦੪)

“ਹੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ‘ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਤ-ਜਨ ਮਿਲ ਪਏ।”