ਪਾਖੰਡੀ ਸਾਧ | Pakhandi Saadh

ਫਲਸਫੇ ਉੱਡਣ ਖੈਰਾਂ ਦੇ

ਕੋਲ ਜਾ ਬੈਠਣ ਸਾਧਾਂ ਦੇ,

ਤੰਤਰ ਮੰਤਰ ਫੁੱਕਣਗੇ,

ਤੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਬਾਤ ਜੇ

ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾ ਦੱਸਣਗੇ,

ਹੈਰਾਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਜਿਹੜੇ

ਰੱਬ ਸਮਝ ਹਰ ਪਾਸੇ

ਅੱਲ੍ਹਾ ਵੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਵੇ ਕਹਿ ਪੁੱਜਣਗੇ,

ਕਹਿ ਕਹਿ ਰੱਬ

ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਪਏ,

ਕੋਣ ਸਮਝਾਵੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ,

ਨਾ ਇੱਥੇ ਹਰ ਕੋਈ ਸਿਕੰਦਰ ਏ,

ਨਾ ਹੋਇਆ ਰਾਮ ਤੈਨਾਲੀ,

ਅਕਲਾਂ ਦੇ ਤਾਲੇ ਆਪ ਮਾਰ ਬੈਠੇ

ਤੇ ਪੁੱਛਾਂ ਲੈਣ ਲੋਕ ਮੂਰਖਬਾਨਾਂ ਤੋਂ,

ਫਲਸਫੇ ਉੱਡਣ ਖੈਰਾਂ ਦੇ

ਕੋਲ ਜਾ ਬੈਠਣ ਸਾਧਾਂ ਦੇ,

ਸੁਗਮ ਬਡਿਆਲ

ਸੱਚ ਝੂਠ | Sach Jhooth

ਝੂਠ ਸੱਚ ਵਾਂਗ ਬੋਲਦਾ ਏ

ਬੜੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ

ਸੱਚ ਦੇ ਸਿਰਹਾਨੇ

ਮੌਨ ਗੱਡਦਾ ਏ,

ਮਾਚਸ ਦੀ ਤੀਲ ਵਾਂਗ

ਪਹਿਲਾਂ ਖੂਬ ਰੋਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਏ

ਫ਼ੇਰ ਕਦੇ ਤਾਂ ਅਖੀਰ 'ਚ

ਸਰੀਰ ਚੋਂ ਰੂਹ ਵਾਂਗ ਬੁੱਝਦਾ ਏ,

ਆਖਰੀ ਚੁੱਪ ਤੋਂ ਬਾਦ

ਸੱਚ ਕਿਸੇ ਦੱਬੇ ਚਸ਼ਮੇ ਵਾਂਗਾਂ

ਬਿਨ ਤਲਾਸ਼ ਕਿਤੇ ਵੀ ਫੁੱਟਦਾ ਏ,

ਝੂਠ ਚਸ਼ਮੇ ਵਿੱਚ ਜਾ

ਫ਼ੇਰ ਬੁੱਝਦਾ ਏ

ਸੱਚ, ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬੋਲਦਾ

ਆਖੀਰ! ਮਸਲਾ

ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਏ।

*

Jhooth sach vāṅg boldā ae

Baṛe josh nāl

Sach de sirhāṇe

Maun gaḍdā ae,

Māchhis dī tīl vāṅg

Pehilāṅ khūb roshan hundā ae

Fer kadē tāṅ ākhir ’ch

Sarīr choṅ rūh vāṅg bujjhdā ae,

Ākhrī chup tōṅ bād

Sach kisē dabbe

chashme vāṅgāṅ

Bin talāsh kitē vī phuṭṭdā ae,

Jhooth chashme vich jā

Fer bujjhdā ae

Sach, jhooth nahīṅ sī boldā

Ākhir! maslā

Khullhdā ae.

ਵਕਤ / Waqt

 ਵਕਤ ਹੈ,

ਬਹੁਤ ਸਖਤ ਹੈ,
ਉਮੀਦ ਰੱਖ,
ਠੵਰਮਾਂ ਰੱਖ
ਰਾਤ ਢਲੇਗੀ
ਦਿਨ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ,
ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ
ਮਿਹਨਤ ਹੈ,
ਲਫ਼ਜ਼ ਨੇ ਸਿਰਫ਼
ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਲਈ
ਅੱਜ ਮੇਰਾ
ਉਜਾੜ ਹੈ
ਕੱਲ ਇੱਥੇ ਹੀ
ਜਿਉਂਦਾ ਜਾਗਦਾ
ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ,
ਮਰਤਬਾਨਾਂ 'ਚ ਪਾ ਕੇ ਰੱਖ
ਹੁਸਨ ਦਾ ਕੀ
ਇਹ ਤਾਂ ਨਰਕ ਹੈ,
ਕੋਈ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ,
ਵਕਤ ਹੈ,
ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਹੈ।

ਮੁਹੱਬਤ | Mohhbat

ਮੁਹੱਬਤ ਜਤਾ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਜੋ,

ਅਸਮਾਨ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਉਹ।

ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੇ ਪਏ ਬੂਟਿਆਂ ਵਿੱਚ,

ਫਿਰ ਤੋਂ ਜਾਨ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਉਹ।

— ਸੁਗਮ ਬਡਿਆਲ

ਪੈਸਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ | Paisa atte Rishte

ਉੱਧੜੇ ਮੰਜੇ ਤੇ ਕੌਣ ਵਿੰਹਦਾ,
ਕੱਸੀ ਦੋਂਣ ਵਾਲਾ ਹੀ ਵਿਹੜੇ ਡਹਿੰਦਾ, 

Uddhre manjje te kaun vihnda,

Kassi don wala hi vehde dahinda.

ਕੰਮ ਹੀ ਪੂਜਾ ਹੈ | Kamm Hi Pooja Hai

ਪੂਜਾਘਰ ਉਹੀ ਏ

ਕੰਮ ਧੰਦਾ ਸੋਹੇ ਜਿੱਥੇ,

ਜਿੱਤ ਉਹੀ ਏ

ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਜਿੱਥੇ,

ਮਤ ਉਹੀ ਏ

ਗੱਲ ਸੁਣ

ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਜਿੱਥੇ,

ਕਦਰ ਉਹੀ ਏ

ਅੱਡੀ ਲਾ ਧਰੇ ਜਿੱਥੇ

ਤਿੱਖਾ ਸੰਦ ਉਹੀ ਏ

ਪੁੱਟ ਸੁੱਟੇ ਪੁੱਠੀ ਮੱਤ ਜੋ,

ਜਿੰਦਗੀ ਉਹੀ ਏ

ਰਫ਼ਤਾਰ ਜਿਹੜੀ ਫੜੇ

ਕਦੇ ਛੱਡੇ ਉਹ,

ਗੱਲ ਉਹੀ ਏ

ਜਿੱਥੇ ਛੱਡ ਅਧੂਰੀ

ਫ਼ੇਰ ਬੈਠ ਕਦੇ ਸੁਣਾਏ ਜੋ,

ਪਿਆਰ ਉਹੀ ਏ

ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ

ਦਿਲ ਨੂੰ ਚੀਰੇ ਜੋ,

ਗੁਲਾਮ ਉਹੀ ਏ

ਜੋ ਮੰਨ ਲਏ ਜੰਜ਼ੀਰ

ਉਸਤੋਂ ਤਕੜੀ ਏ,

ਕਰੀਬ ਉਹੀ ਏ

ਜਿਸਤੋਂ ਸਦੀਆਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਏ,

ਸੱਚ ਉਹੀ ਏ

ਜੋ ਮੈਂ ਨਾ ਆਖਾਂ

ਤੇ ਤੂੰ ਬੁੱਝੇਂ

ਹਿਰਨ ਦੀ ਕਸਤੂਰੀ ਉਹ,

ਆਕਾਰ ਉਹ

ਜੋ ਬਰਤਨ ਢਾਲ ਲਵੇ,

ਜਗਿਆਸੂ ਉਹ

ਜੋ ਬਹੁਤਾ ਜਾਣਦਾ ਨਈ,

ਸਮਝਣ ਦੇ ਖਿਆਲ ਲਵੇ,

ਕੱਲ੍ਹ ਉਹ ਜਿਸਤੇ

ਯਕੀਨ ਨਾ ਕਰਨਾ,

ਸਦੀਆਂ ਉਹ ਜੋ

ਬੀਤ ਕੇ ਯਾਦਾਂ ਦੇ

ਮਰਤਬਾਨਾਂ ਵਿੱਚ

ਗਈਆਂ ਸੌਂ,

ਲਿਖਤ ਉਹ

ਜਿਸਨੂੰ ਕਹਿ ਜੇ ਕੋਈ

ਵਾਹ! ਕਿਆ ਬਾਤ ਕਹੀ,

ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਉਹ

ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਖ

ਮਾਸੂਮ ਬਣਨ ਨੂੰ

ਚਿੱਤ ਕਰੇ,

ਇੱਕ ਰਾਜ਼ ਉਹ

ਗੁਆਚੀ ਚਾਬੀ ਦਾ

ਬੰਦ ਜਿੰਦਰਾ ਜੋ,

ਖੇਤ ਉਹ ਜੋ

ਕਿਸਾਨ ਪਾਲ਼ੇ

ਬਿਨ ਹਾਲੀ ਬੰਜਰ ਉਹ,

ਸੁਆਹ ਨਹੀਂ ਬਿਨ

ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਅੱਗ ਤੋਂ,

ਕੌਣ ਜਾਣੇ ਗੁਣ

ਕਿਤਨੇ ਗੁੱਝੇ ਦੱਬੇ ਸੌ,

ਚੱਲ ਹੁਣ ਗੱਲ ਮੁਕਾਈਏ

ਸ਼ਬਾਖੈਰ.. 

ਫੁਰਸਤ 'ਚ ਮਿਲਾਂਗੇ

ਫ਼ੇਰ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਤੇ ਉਹ।

ਸੁਗਮ ਬਡਿਆਲ

*

Poojaaghar ohi ae,

Kamm dhandha sohe jithe.

Jeet ohi ae,

Khush hoye jithe.

Mat ohi ae,

Gall sun hairaan hoye jithe.

Kadar ohi ae,

Addi laa dhare jithe.

Tikkha sand ohi ae,

Putt sutte putthi matt jo.

Zindagi ohi ae,

Raftaar jehdi phade, kade chhadd de oho.

Gall ohi ae,

Jithe chhadd adhoori, pher baith kade sunaaye jo.

Pyaar ohi ae,

Akhhaan naal dil nu cheere jo.

Gulaam ohi ae,

Jo mann laye janjeer us ton takri ae.

Kareeb ohi ae,

Jis ton sadiyaan di doori ae.

Sach ohi ae,

Jo main naa aakhaan te tu bujh lain.

Hiran di kastoori oho,

Aakaar oho jo bartan dhaal lave.

Jigyaasu oho,

Jo bahuta jaanda nahi, samjhan de khyaal lave.

Kal oho,

Jis te yakeen naa karna.

Sadiyaan oho,

Jo beet ke yaadaan de martbaan vich jaa soyiyaan.

Likhat oho,

Jisnu keh je koi— “Waah! kya baat kahi.”

Masoomiyat oho,

Jinnu vekh masoom banan nu chitt kare.

Ik raaz oho—

Guaachi chaabi da band jindra jo.

Khet oho,

Jo kisaan paale, bin haali banjar oho.

Suaah nahi,

Bin baalaan agg ton.

Kaun jaane gun kinne,

Gujhe dabbe so.

Chal hun gall mukaiye, shabakhair…

Fursat ch milange pher ton,

Asi te oho.

— Sugam Badyal

ਮੋਹ ਦੇ ਖੰਜਰ ( Moh De Khanjjar)

ਮੋਹ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿਚ ਪਰੋ ਕੇ ਬੈਠੇ ਨੇ,

ਮਿੱਠੇ ਜਲ ਨਾਲ ਜ਼ਹਿਰ ਧੋ ਕੇ ਬੈਠੇ ਨੇ।

ਚਾਲਾਂ ਦਾ ਹਰ ਰਾਜ਼ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ ਜਨਾਬ,

ਫਿਰ ਵੀ ਭੋਲੇ ਚਿਹਰੇ ਓੜ੍ਹ ਕੇ ਬੈਠੇ ਨੇ।

ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੈ,

ਇਹ ਤਾਂ ਮੋਹ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ‘ਚ ਫਸਾ ਕੇ ਬੈਠੇ ਨੇ।

ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ ਦੇ ਜਾਲ ਬੁਣ ਲਏ ਨੇ,

ਤੇ ਦੋਸ਼ ਢਿੱਲੇ ਮੱਠੇ ਦੇ ਸਿਰ ਮੜ੍ਹ ਕੇ ਬੈਠੇ ਨੇ।

ਸਾਹਮਣੇ ਖੰਡ ਚਾਹਣੀ ਘੋਲ ਘੋਲ ਪਿਲਾਉਂਦੇ ਨੇ,

ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਖੰਜਰ ਛਪੋ ਕੇ ਬੈਠੇ ਨੇ।

ਇਨਸਾਫ਼ ਇੱਥੇ ਨਾਅਰਾ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ,

ਫ਼ੈਸਲੇ ਤਾਕਤ ਦੇ ਹੱਕ ‘ਚ ਕਰ ਕੇ ਬੈਠੇ ਨੇ।

ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਣ ਦੀ ਜਿੱਦ ‘ਚ ਹਾਂ,

ਇਹ ਤਾਂ ਹਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਮੋਹ ਦੀ ਕੈਦ ‘ਚ ਕੈਦ ਕਰ ਕੇ ਬੈਠੇ ਨੇ।

ਸੁਗਮ